takk, en ég vil meira

Agli Helgasyni þykir ég eitthvað vanþakklát að falla ekki í stafi yfir því að áhrifamiklir fjölmiðlamenn bendi á hlut sem mér þykir augljós. Í athugasemdum virðist fólk svo meina að ég sé svekkt yfir að á mig hafi ekki verið hlustað. Það er rétt að ég sagði í síðustu færslu að þarna væri ekkert nýtt, en það er ekki vegna þess að ég hafi uppgötvað þessa hluti þótt ég hafi bergmálað þá í minni kennslu og aktívisma. Þvert á móti, þá hef ég lesið rannsóknir sem sýna fram á sambærilega hluti og Kristoff og WuDunn fjalla um. Þessar rannsóknir hafa verið lagðar fram á alþjóðavettvangi og hafa verið í umræðunni á ýmsum vettvangi um árabil. Nærtækast er að minnast skýrslu Elisabeth Rehn og Ellenar Johnson Sirleaf frá því snemma á þessari öld. En þessar rannsóknir reyna ekki að leysa vandann með aðferðum jákvæðrar sálfræði heldur með því að nálgast hann kerfislægt. Ég hef oft vísað í pistla Kristoffs á New York Times, einmitt til að draga fram þessar aðstæður. Munurinn er kannski núna að bókin getur haft gífurleg áhrif á það hvernig tekið verður á aðstæðum kvenna um heim allan og ég tel rétt að taka undir með gagnrýnisröddum til að vekja athygli á því að þau eru kannski ekki með allar réttu lausnirnar.

Eitthvað hefur Egill líka misskilið mig, blessaður, því ég er alls ekki óánægð með framtakið (fyrir utan að það ætti ekki að skipta neinu máli hvort ég er það eða ekki). Ég hefði bara viljað sjá stærra samhengi í framsetningu þeirra. Egill segir að Kristoff og WuDunn hafi rannsakað aðstæður kvenna víða um heim. Þar stendur einmitt hnífurinn í kúnni, þau hafa ekki gert það. Þau hafa skrifað fréttir um konur. Þau segja okkur áhrifaríkar, oft átakanlegar, sögur af einstaka konum. Þau láta að því liggja - rétt eins og Time Magazine gerir með forsíðumynd sinni af Aishu - að það sem þau segja frá sé viðmiðið. Þau alhæfa út frá einstökum dæmum.

Vissulega er fjöldi dæma til um þær ömurlegu aðstæður sem konur búa við, víða um heim. Það að Kristoff hafi keypt tvær stúlkur úr ánauð og vaknað þannig upp við það hversu lítils virði líf ánauðugrar konu er sannar þó ekkert. Og að kaupa tvær stúlkur úr ánauð, án þess að geta breytt kerfinu sem þær búa við er ekki langtímalausn. Það þarf að breyta formgerð samfélagsins sem gerir það að verkum að þær séu seldar.

Það er einkum tvennt sem truflaði mig við framsetningu Kristoffs og WuDunns. Það er annars vegar að lausnirnar séu einstaklingsbundnar, en ekki kerfislægar. Ég tel að það þurfi miklu stærra átak til en að fá fólk til að gefa styrki til menntunar kvenna. Það þarf að breyta afstöðunni. Hitt er að þau dylja það - meðvitað eða ómeðvitað - að sambærilegur vandi steðji að konum í iðnríkjum - og að iðnríkin eru hluti af vandanum með kynlífstúrisma og kaupum á fórnarlömbum mansals (það er bjálkinn í augum okkar). Vandinn sem Kristoff og WuDunn kynna er allur kvenna í þróunarlöndum. Þær búa jú við mun verri lífskjör en við á Vesturlöndum, en misrétti alls staðar er af sama meiði. Við eigum ekki að líta fram hjá heimilisofbeldi, mansali og vændi í iðnríkjunum og gleðjast við að styrkja fátæka stúlku til náms. Við eigum að styrkja stúlkur - og drengi - til náms og berjast gegn misrétti í okkar nánasta umhverfi.

Lausnir Kristoffs og WuDunns finnst mér jafnast á við það að segja að ég eigi að nota taupoka frekar en plastpoka þegar ég kaupi inn. Það muni draga úr hlýnun andrúmslofts. Vissulega hjálpar það, en lausnin er á forsendum valdsins og dregur ekki undirstöðurnar í efa. Femínismi hefur kennt mér að draga alltaf forsendur valdsins í efa. Þær kunna að vera réttar, en ég áskil mér rétt til að efast.

Ég segi eins og Oliver Twist, takk, en ég vil meira.

Aisha og hálfur himinninn

Í gær gekk myndband af Sheryl WuDunn, blaðamanni og öðrum höfundi bókarinnar Half the Sky, um meðal vina minna á Facebook. Sheryl og maður hennar, Nicholas Kristof, skrifuðu bókina til að bregðast við þeim faraldri sem þau líta á misrétti gegn konum vera í heiminum í dag. Góður og gegn málstaður og undir hann tek ég heils hugar. En ég er hugsi yfir skilaboðunum og nálguninni. Þau leggja áherslu á það hve illa er farið með konur í þróunarlöndum. Það er líka alveg rétt. Kristof hefur líka verið duglegur að segja frá þeim ótrúlegu kjörum sem konur búa við víða um heim og pistlarnir hans á NY Times eru vel þess virði að lesa. En þau líta framhjá því að það er líka farið illa með konur á Vesturlöndum. Lausnin er einstaklingsbundin í þeirra heimi. Ríka fólkið á Vesturlöndum á að gefa - kaupa - jafnrétti fyrir konur í þróunarlöndum. Og við eigum að gera það til að láta okkur líða betur. Þau taka viðskiptalífsnálgun að lausninni. Það er ekki hagkvæmt að láta kvenauð ríkja liggja í órækt. Lausnin færist þannig úr réttlæti og yfir í hagkvæmni. Vandamálið verður einstaklingsins, frekar en samfélagsins eða formgerðarinnar. Konur halda uppi hálfum himninum, segja Kristof og WuDunn. Bókin selst eins og heitar lummur, sjónvarpsþættir eru í vinnslu og fólk í Bandaríkjunum er farið að gefa. Enginn virðist muna að það var Maó sem sagði að konur héldu uppi hálfum himninum - ekki að það skipti máli - en það er áhugavert að tilvitnun í gamlan kommúnista sé orðin leiðarljós kapítalískra lausna á samfélagslegum vanda.

Á svipuðum tíma og bókin er að komast í hámæli birtist mynd af ungri afganskri konu utan á Time Magazine. Andlitið er afskræmt eftir ofbeldi af hálfu eiginmanns hennar. Spurningu varpað fram, án spurningarmerkis, á forsíðunni: Hvað gerist ef við förum frá Afganistan. Undirmeðvitundin svarar: Það verður farið svona með fleiri konur. Ofbeldi gegn konum er notað sem réttlæting á hernaði - einstaklingsbundið ofbeldi notað sem réttlæting á kerfisbundnu ofbeldi. Það er eitthvað sem slær mig við þennan málfutning. Hér er aftur staða kvenna í þróunarlandi sett fram til að réttlæta aðgerðir. Á okkur að líða betur með hernaðinn vegna þess að þá er möguleiki að það verði farið svona með færri konur? Er það okkar að styðja hernað til þess að bjarga þeim, eins og við eigum að bera ábyrgð á því sem einstaklingar að konur séu umskornar, þeim nauðgað í stríðum, og þær sveltar, þeim synjað um skólavist? Er það ekki kerfislægur vandi sem krefst kerfisbundinna lausna? Ég skil ekki hvernig hernaður á að leysa þennan vanda.

Það er ekkert nýtt í erindi WuDunn, þó það sé skemmtilegt og vel flutt. Þarna eru staðreyndir sem ég hef sjálf talað um í fyrirlestrum og einkasamtölum svo árum skiptir. Það, að þetta séu sláandi upplýsingar fyrir svo marga, segir mér það eitt að fólk hafi ekki áhuga á breytingum. Eða að það sé auðveldara að sjá flísina í augum nágrannans en bjálkann í sínu eigin. Fyrir þau sem hafa áhuga á að kynna sér hina hliðina á hálfa himninum mæli ég með grein Germaine Greer um bókina. Hana má nálgast hér. Og Kavita Ramdas skrifar góða grein um það hér að réttlæta ekki ofbeldi með ofbeldi.

Erindi WuDunn má svo nálgast á TED, hér:

vangavelta um vændi

Talskona Femínistafélags Íslands, Halla Gunnarsdóttir, og lögfræðingurinn Brynjar Níelsson hafa verið í ritdeilu upp á síðkastið. Brynjari hefur verið uppsigað við lög sem gera kaup á vændi refsiverð frá því þau komu fyrst til tals og virðist enn vera baráttumaður fyrir því að leyfa skuli verslun með líkama fólks. Halla hefur staðið vaktina fyrir Femínistafélagið (ath. hún er talskona félagsins, ekki femínista eins og Brynjar vill kalla hana) sem hefur stutt þessa lagabreytingu. Eitt af þeim verkefnum sem hún hefur tekist á hendur er að reyna að tryggja að lögin skili tilætluðum árangri, t.d. með því að kaupendur njóti ekki nafnleyndar.

Eitt í málflutningi Brynjars finnst mér athyglisvert. Hann segir, og ég vona að ég sé ekki að slíta úr samhengi: "Ég verð að viðurkenna að sennilega skortir mig bæði vit og skynsemi, því það er mér fullkomlega óskiljanlegt hvernig það getur flokkast undir kynbundið ofbeldi (hvað sem það nú annars er), þegar tveir fullráða einstaklingar ákveða að stunda kynlíf gegn gjaldi."

Nú er það svo að þriðji aðili hefur verið dæmdur fyrir glæp, þ.e. að hagnast af milligöngu um vændið. Sami aðili var ákærður fyrir mansal í þessu máli en ekki var sakfellt fyrir þann lið þar sem sönnunargögn þóttu ekki standast eindregna neitun á brotinu. En þar sem ljóst er að þriðji aðili hafði viðurværi sitt af vændinu finnst mér rétt að spyrja hvaða rétt og hvaða samningsstöðu höfðu vændiskonurnar til að ganga til að semja um gjald? Brynjar segist ekki hafa fundið upp skilgreininguna á þeim sem brotaþolum, en hún liggur einmitt fyrir. Telur hann þær virkilega vera að semja á jafnréttisgrundvelli?

Annars bendi ég á og fagna því að félagsmálaráðherra hafi skipað starfshóp um nýja aðgerðaáætlun gegn kynbundnu ofbeldi. Kannski lögfræðingurinn lesi skýrsluna þegar hún kemur út.

HM, ESB og alþjóðastjórnmál

Frá því ég flutti til Bandaríkjanna 1992 hefur mér leiðst fótbolti. Ég spilaði sjálf sem krakki og átti mín uppáhaldslið í ensku og svona, en þegar kona býr í bæ þar sem hægt er að velja á milli LA Lakers og LA Galaxy, þá er ekki erfitt að velja.

Um daginn sat ég á kaffihúsi í Frakklandi með vinum mínum. Fótbolti í gangi og tvö sæti laus sem snéru að skjánum. Ég kippti upp bók, settist með bakið í skjáinn og leyfði þeim að horfa. Man ekki einu sinni hvaða lið voru að spila. En ég setti fram tilgátu þá. Slakt gengi Evrópuliða á mótinu (á þeim tímapunkti) endurspeglar valdatilfærslu sem á sér stað í alþjóðakerfinu. Við höfum nefnilega búið við e-s konar valdatóm síðustu árin og það hefur vantað valdamiðju sem okkur alþjóðastjórnmálafræðingum finnst alltaf að þurfi að vera til staðar. Sumsé: Völdin eru að færast til og gömlu evrópsku stórveldin ráða ekkert við breytingarnar. Vinkona mín, mikill ESB-sinni, benti á að einmitt þess vegna þyrftu Evrópulöndin að standa saman.

Ég játa nú að viðbót hennar við tilgátuna er sennilega rétt. Þrjú ESB lið standa eftir í HM. Holland keppir við Spán eða Þýskaland um titilinn. Margir segja líklegt að það verði Þýskaland. Tvö upprunaleg aðildarríki Evrópubandalaganna og allt eru þetta ríki sem setja Evrópusamstöðu ofarlega á dagskrá í sinni utanríkispólitík. Annað en Bretland, t.d., sem er alltaf hálfhikandi við að vera fullur meðlimur.

Vinkona mín myndi auðvitað vilja túlka þetta þannig að Ísland ætti að ganga í ESB. En ég efast um að karlalandsliðið okkar myndi skána eitthvað við það.

vinstri konur og persónukjör

Þór Saari gerði athugasemd við góða grein á Smugunni í dag, þar sem hann kenndi vinstri konum um það að persónukjör væri enn ekki orðið að veruleika. Ég hef nú ekki þau áhrif að ég geti komið í veg fyrir að frumvörp verði að lögum, en ég gengst stolt við því að vera vinstrisinnuð kona sem er á móti því að persónukjörsfrumvörp eins og þau sem nú liggja fyrir þingi fari í gegn.

Hér er grein sem ég skrifaði í DV sl. haust um málið. Ég birti hana áður á blogginu hér.

=======================

Lýðræðisumbætur eða lýðskrum?

Ein helsta krafa búsáhaldabyltingarinnar var um breytingar á fyrirkomulagi kosninga. Þar bar hæst ósk um persónukjör, þar sem áhrif einstaklinga á það hverjir kæmust á þing yrðu meiri en í hefðbundnum hlutfallskosningum lista. Nú hefur ríkisstjórnin lagt fram frumvarp sem virðist gera meira til að viðhalda valdi flokkanna en flytja vald til fólksins. Að auki vinnur frumvarpið gegn stefnu stjórnarflokkanna í jafnréttismálum.

Samstarfsyfirlýsing ríkisstjórnar Samfylkingar og Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs tekur fram að lagt verði fram frumvarp um persónukjör og nefnir sérstaklega komandi sveitarstjórnarkosningar. Í greinargerð með frumvarpi um breytingar á kosningum segir: „Persónukjör er það kallað þegar kjósendur geta valið milli einstakra frambjóðenda í almennum kosningum án þess að flytja atkvæði sitt í heild frá einum flokki til annars.“ Í frumvarpinu kemur hins vegar fram að kjósendur fái að kjósa lista og raða einstaklingum á efsta hluta þess lista. Þetta kann að vera útgáfa af persónukjöri, en þetta er ekki persónukjör samkvæmt þeirri skilgreiningu sem frumvarpið leggur fram. Þetta svarar varla þeirri kröfu um breytingar sem sett var fram í búsáhaldabyltingunni.

Völd fólks eða flokka

Aðaláhersla á breytingar á kosningafyrirkomulaginu vörðuðu sveitarstjórnarkosningar. Eftir að ekki náðist að setja persónukjör inn í alþingiskosningar í vor var rætt um að gera tilraun með persónukjör þar og reyna svo að læra af þeirri reynslu áður en lengra væri haldið. Svo átti líka að setja á fót stjórnlagaþing sem endurskoðaði kosningafyrirkomulagið frá grunni. Nú liggur hins vegar fyrir þingi frumvarp um breytingar á lögum um kosningar til bæði þings og sveitarstjórna. Í staðinn fyrir að læra af reynslunni ætlum við að setja reglur núna, sem gæti þurft að breyta strax aftur. Allt þetta til að koma í gegn kosningafyrirkomulagi sem tekur völdin frá flokkunum. Í staðinn fyrir að stjórnlagaþing, þar sem flokkarnir eru ólíklegri til að eiga sæti, setji reglur um kosningar á Alþingi sjálft að setja þær. Tekur þetta völdin frá flokkunum? Þeir áttu allir fulltrúa í nefndinni sem samdi frumvarpið.

Fjölbreytileiki og femínismi

Fjölbreytileikinn er það sem víkur þegar „persónukjöri“ eins og það birtist í þessu frumvarpi er beitt. Ríkisstjórnarflokkarnir eru báðir með sterka femíníska sýn á samfélagið. Þessi ríkisstjórn sem nú situr hefur lýst sig fylgjandi jafnrétti kvenna og karla og vill leggja ýmislegt á sig til að koma því á. Flokkarnir hafa báðir beitt forgangsreglum til að tryggja aukinn hlut kvenna á þingi. Það hefur skilað því, að með vinstri sveiflu í sl. kosningum fjölgaði konum það mikið að þær eru loksins yfir 40% þingmanna. Með því að færa prófkjörin inn í kjörklefann væri verið að svipta flokkana réttinum til að hafa áhrif á kynjahlutföll á listum. Ríkisstjórninni ber skylda til að tryggja kynjajafnrétti, ekki standa í vegi fyrir þeim flokkum sem hafa reynt að koma því á.

Magma og meirihlutinn

Ég hef verið á flakki síðustu vikurnar og lítið fylgst með fréttum að heiman. Hafði þó heyrt af fyrirhuguðu kaupum Magma á meirihluta í HS Orku en ætlaði mér að bíða þar til gögn kæmu inn um kaup Magma á nær öllu hlutafé í HS Orku en í ljósi þessarar fréttar um að Magma eigi nú þriðjung í Búlandsvirkjun get ég ekki orða bundist lengur. Magma Energy Sweden er á pappírunum eigandi þessa hlutar. Magma Energy, skráð á hlutabréfamarkað í Kanada, hefur hins vegar auglýst sig sem eiganda HS Orku, sbr. þessa auglýsingu frá Magma Energy á Íslandi í Fréttablaðinu sl. laugardag. Þetta er líka í samræmi við ítrekaðar yfirlýsingar eiganda Magma í Kanada, sem hefur oft sagst vera að kaupa HS Orku.

Er lesandi orðinn ringlaður á öllum þessum fyrirtækjum sem heita Magma Energy? Það er ekki nema von. Svona sýnist mér þetta vera: Kanadíska fyrirtækið fór í samninga við OR um kaup á HS Orku. Svo mátti það ekki kaupa af því það væri lögbrot. Þá reddaði það sér inn á markað með því að stofna fyrirtæki í Svíþjóð. Það batterí (sem margir kalla skúffufyrirtæki þótt margir lögfræðingar hafi bent mér á upp á síðkastið að það hafi enga lagalega merkingu). En það er of flókið að reka fyrirtæki í Svíþjóð, svo það stofnað fyrirtæki á Íslandi til að halda utan um eignir sænska fyrirtækisins. Athugulum lesanda kynni að detta í hug að spyrja af hverju íslenska fyrirtækið keypti ekki hlutaféð í HS Orku og sleppti þannig milliliðnum? Svarið við því er einfalt: Það væri hreint og klárt lögbrot og ekki bara á gráu svæði, því slíkt fyrirtæki væri skilgreint „undir erlendum yfirráðum“ og mætti ekki eiga í íslenskum orkuiðnaði.

Þetta stuðlaði að þeim skilningi okkar Bjarkar Sigurgeirsdóttur, fulltrúa Borgarahreyfingarinnar í nefnd um erlenda fjárfestingu, að þótt færa megi fyrir því einver rök að Magma í Svíþjóð sé inni á EES sé það lögmætt að takmarka staðfesturétt slíks aðila í eigu aðila frá þriðja ríki, enda endurspegli það þau markmið laganna að takmarka fjárfestingu aðila utan EES í orkuiðnaði á Íslandi. Þann vafa sem ríkir um málið vildum við túlka íslenskum almenningi í hag og til verndar auðlindum landsins. Álit okkar má lesa hér.

Allavegana: Ég get ekki orða bundist lengur vegna þess að þótt nefndin hafi áður samþykkt kaup á hlut í HS Orku þá þarf að tilkynna kaupin til nefndarinnar áður en þau ganga formlega í gegn og hún þarf að taka afstöðu til þeirra. Þá á Reykjanesbær eftir að samþykkja kaupin fyrir sína parta.

Í fréttum í dag sé ég að mín ágæta samstarfskona í nefndinni, formaðurinn Unnur G. Kristjánsdóttir, segir að enginn hafi kallað eftir fundi. Ég get ekki tekið undir þetta, Björk bað um fund þegar málið komst í fréttir og nefndinni bárust þau svör að verið væri að afla gagna. Málið snýst ekki um hvort íslenskir kapítalistar séu betri en erlendir (ég held að síðustu ár hafi sýnt okkur að svo er ekki), heldur að lögum samkvæmt mega sumir þeirra ekki kaupa. Frá mínum bæjardyrum séð eru þessi lög meingölluð en svona eru þau. Kaupunum er ekki lokið fyrr en allir aðilar hafa gefið grænt ljós.

Að lokum vil ég bæta því við – í ljósi þessarar spurningar um „ríkisfang“ kaupandans – að mér finnst mun mikilvægara að spyrja hvort orkuauðlindir eigi að vera á markaði. Ég tel að þetta sé hluti af grundvallarþjónustu sem ríkið á að veita. Bendi í því framhaldi á ræðu Sóleyjar Tómasdóttur í borgarstjórn þegar ákvörðun var tekin um sölu á hlutum HS Orku. Ræðuna má lesa hér  og hlusta á í hljóðskrá neðst á þessari síðu.

rétturinn til heilsu

Ég skrifaði eftirfarandi pistil á Smuguna í gær, í tilefni þess að sjúkratryggingafrumvarpið varð að lögum.

***

Í dag skrifar Barack Obama, 44. forseti Bandaríkjanna, undir lög um sjúkratryggingar til handa hinum almenna Bandaríkjamanni. Því fer þó fjarri að um sé að ræða almannatryggingar eins og þær þekkjast á Íslandi, því enn verða einstaklingar að kaupa sér tryggingar á einkamarkaði. Eitt stærsta framfaraskrefið er að þeir sem ekki hafa haft aðgang að slíkum tryggingum á viðráðanlegu verði, um 32 milljónir manna, geta núna keypt sér tryggingar.

Í 25. grein mannréttindayfirlýsingar Sameinuðu þjóðanna er tekið fram að allir eigi „rétt á lífskjörum sem nauðsynleg eru til verndar heilsu og vellíðan þeirra sjálfra og fjölskyldu þeirra.“ Þá er í inngangsorðum að stofnsáttmála Alþjóða heilbrigðisstofnunarinnar tekið fram að það séu grunnréttindi hverrar manneskju að njóta bestu mögulegu heilsu (um réttinn til heilsu má lesa hér). Flest vestræn ríki hafa litið á það sem skyldu sína að tryggja borgurum sínum þennan rétt, en það hefur flækst lengur fyrir Bandaríkjamönnum en flestum að koma slíku kerfi á. Tilraunir hafa verið gerðar til að setja á fót almannatryggingakerfi um árabil, að minnsta kosti frá því að Franklin D. Roosevelt lagði fram tillögu sína um endurnýjaða réttindaskrá fyrir Bandaríkin árið 1944. Þá var öldungadeildarþingmaðurinn Teddy Kennedy mikill baráttumaður fyrir almannatryggingum meðan hann sat á þingi. Þessar tilraunir hafa skilað takmörkuðum árangri, fyrir utan Medicare og Medicaid, sem tryggja aldraða og hina verst settu. Þetta er sérstaklega eftirtektarvert, þar sem Bandaríkin eru eitt ríkasta ríki í heimi. Í alþjóðasáttmálum er skýrt á um það kveðið að ekki einu sinni fátækustu ríki heims geti neitað því að tryggja borgurum sínum þennan rétt; þau verða að tryggja réttinn til heilsu að því marki sem þau hafa efni á. Þessu hafa Bandaríkin ekki staðið undir.

Breytingar

Fjöldamargir Bandaríkjamenn hafa sagst vera á móti frumvarpinu í könnunum. Hins vegar hafa ýmsar kannanir sýnt að þegar fólk er spurt um einstaka hluti sem breytast með lögunum, þá er það hlynnt breytingunum. Það virðist því þurfa að sannfæra fólk um gildi laganna og demókratar treysta á að þegar breytingar fara að verða á aðstæðum almennings muni þeir uppskera eins og þeir sáðu. Ýmis samtök og stofnanir hafa sett saman lista yfir tíu helstu atriðin sem almenningur ætti að vera upplýstur um varðandi frumvarpið, og hér eru nokkur dæmi.
Bannað verður að hafna fólki um tryggingu sem þegar hefur verið greint með sjúkdóm. Þetta hefur verið algeng orsök þess að fólk hefur verið ótryggt. Sums staðar er jafnvel leyfilegt að synja umsækjendum um tryggingu á grundvelli þess að það búi við ofbeldi í nánu sambandi, sem telst áhættusöm iðja.

Litlum fyrirtækjum og fólki sem vill kaupa sína eigin tryggingu verður gert kleyft að kaupa í „potti“ með fleirum í staðinn fyrir að reyna að fá afslátt fyrir fáa í einu. Lítil fyrritæki fá skattaafslátt fyrir að bjóða starfsmönnum upp á tryggingar. Niðurgreiðsla verður í boði fyrir fólk með takmörkuð fjárráð og miðað verður við fjórfalt fátæktarmark. Þak verður sett á greiðslur á hverju ári. Þeir sem ekki kaupa tryggingar verða sektaðir við skattframtal. Afleiðingarnar af þessu er að 32 milljónir manna, sem eru ótryggðar í dag, fengju sjúkratryggingar og 92% þeirra sem ekki fá tryggingar vegna aldurs verða þá tryggð. Fyrirtæki með fleiri en 50 starfsmenn verða skylduð til að bjóða upp á tryggingar. Litlar breytingar verða annars á tryggingum fyrir þá sem nú þegar njóta slíks aðgangs.

Aðrar umbætur á tryggingamarkaði fela í sér að bjóða verður upp á fyrirbyggjandi læknisskoðanir. Þá geta börn verið á tryggingu foreldra til 26 ára aldurs í stað þess að detta út af henni við útskrift úr háskóla. Ekki verður hægt að segja upp tryggingu eftir að fólk veikist eða takmarka hámarkssjúkrakostnað yfir ævina. Að lokum þurfa tryggingafyrirtæki að nota 80-85% af iðgjöldum í heilbrigðisþjónustu, en í dag geta þau tekið meira til sín í rekstur. Helstu breytingar fyrir eldri borgara, sem margir hverjir þurfa að eyða háum upphæðum í lyf, er að þeir fá endurgreiðslu á þeim kostnaði þar til tryggingarnar fara að greiða allan kostnað árið 2020.  Heildarkostnaður við frumvarpið eru 943 milljarðar bandaríkjadollara til tíu ára, sem fer aðallega í niðurgreiðslur til að fólk geti keypt sér tryggingar en lækkar væntanlega fjárlagahallann um 138 milljarða á sama tíma. Kostnaðurinn er einkum greiddur með gjaldlagningu á lyfjafyrirtæki og annan iðnað sem hagnast á auknu aðgengi að heilbrigðisþjónustu. Bandaríkin eyða nú þegar 2,5 trilljónum dollara í heilbrigðiskerfið á ári hverju.
 
Sögulegur viðburður
Það er sögulegur viðburður að allur almenningur geti nú, og sé í raun skyldaður til að vera með sjúkratryggingar. Niðurstaðan lá síður en svo ljós fyrir og Obama frestaði ferð til Indónesíu um nokkra daga þegar fór að rofa til í málinu. Þannig gat hann aflað atkvæða fram á síðustu stund. En lögin voru dýru verði keypt og gera enga grundvallarbreytingu á heilbrigðiskerfi Bandaríkjanna. Ríkið veitir ekki tryggingar eins og vonir stóðu upphaflega til. Eftir árs umræðu á þingi stóðu demókratar frammi fyrir því að færi frumvarpið til atkvæðagreiðslu í öldungadeildinni væri hægt að fella það á málþófi. Því þurfti fulltrúadeildin að afgreiða frumvarp öldungadeildarinnar óbreytt. Það færi síðan til Obama og eftir undirritun verður unnið úr „smáatriðunum“.

219 þingmenn demókrata í fulltrúadeildinni studdu frumvarpið. Þegar atkvæðagreiðslan fór fram var hægt að kaupa frumvarpið sem minjagrip, litlar 2407 blaðsíður í tveimur bindum á stærð við símaskrá. Nancy Pelosi, forseti fulltrúadeildarinnar, er sögð hafa áritað nokkurn fjölda eintaka en talið er að enginn þingmaður hafi lagt sig jafn mikið fram um að koma frumvarpinu í gegn eins og hún. En um leið heyrðist sönglað „Kill the Bill“ fyrir utan þinghúsið, þar sem tepokahreyfing repúblikana var með mótmæli. Enginn repúblikani studdi frumvarpið og þeir hóta því að fella lögin úr gildi nái þeir meirihluta í þinginu í kosningunum í haust.

219-212, svona líta breytingar út

Fulltrúadeild bandaríska þingsins samþykkti heilbrigðistryggingafrumvarpið í nótt, með 219 atkvæðum gegn 212. Enginn repúblikani studdi frumvarpið, 34 demókratar greiddu atkvæði gegn því, en 216 atkvæði þurfti til að koma því í gegn.

Það var greinilega hiti í fólki í nótt. Hér má sjá uppþot í salnum þegar Bart Stupak var kallaður barnamorðingi:


Obama er eðlilega kátur með niðurstöðuna, hér er ávarp hans að atkvæðagreiðslunni lokinni. Hann segir að svona líti breytingar út.


Og svona til að rifja upp hversu lengi þetta hefur verið í gangi, Teddy Kennedy um mikilvægi almannatrygginga, árið 1978. Þetta var eitt helsta baráttumál hans og margir vilja meina að ef hans hefði notið við, þá væru lögin meira afgerandi í dag. Einkum er talið ólíklegra að þingið hefði heykst á því að leyfa ríkinu að bjóða upp á tryggingar (public option).

sjúkratryggingar í BNA

Þetta er skrifað um miðnætti, aðfaranótt 22. mars. Það lítur allt út fyrir að í nótt samþykki Bandaríkjaþing sjúkratryggingafrumvarp, sem bætir verulega aðstæður almennings. Þetta frumvarp bætir aðgang fjölmargra að sjúkratryggingum, en er fjarri því að vera draumaniðurstaða þeirra sem hafa barist fyrir almannatryggingakerfi. Hér er einfaldur listi yfir tíu atriði sem breytast gangi frumvarpið í gegn í kvöld.

Reiknað er með atkvæðagreiðslu um tíuleytið á austurstrandartíma (tvö í nótt hérna heima). Reiknað er með yfirlýsingu frá Obama, sem frestaði ferð til Indónesíu í síðustu viku til að ganga frá málinu. Hann er sagður hafa hringt um 90 símtöl í vikunni til að klára málið.

Eitt af því sem Obama gerði til að tryggja að frumvarpið færi í gegn var að lofa að gefa út tilskipun (executive order) sem ítrekaði bann við notun alríkisfjár til niðurgreiðslu á fóstureyðingum. Þetta fékk Stupak (sjá Stupak Amendment) og fleiri til að lofa því að styðja frumvarpið. Sem betur fer virðist Obama ekki ætla að gefa út yfirlýsingu sem myndi einnig banna einkafyrirtækjum að greiða kostnað við fóstureyðingar, sbr. yfirlýsingu Planned Parenthood.

Margir vinir mínir í Bandaríkjunum bíða eftir atkvæðagreiðslunni með öndina í hálsinum. Einn gekk svo langt að birta númer Lorettu Sanchez, demókrata í fulltrúadeildinni, á Facebook í dag, með hvatningu til vina sinna að hringja í hana og hvetja til að styðja frumvarpið. Flestir eru ósáttir við frumvarpið eins og það lítur út, en telja að í því felist verulegar framfarir og að það bjóði upp á möguleika fyrir frekari breytingar. Repúblikanarnir, hins vegar, virðast sannfærðir um að vinni þeir ekki í dag, þá verði sigurinn þeirra í kosningunum í nóvember.

====
Ég var viðstödd atkvæðagreiðslu í öldungadeildinni nú í vikunni. Það var ansi mögnuð upplifun. Það var verið að setja á fót rannsóknanefnd til að rannsaka brot dómara og mögulega brottvikningu úr embætti. Hefði svo miklu frekar viljað upplifa þetta samt!

flóðbylgjur eftir skjálftann

Brendan vinur minn er eitt mesta nörd sem ég þekki, og nördismi hans nær til veðurfars. Hann spáði m.a. fyrir um áhrif Katrínu á New Orleans á sínum tíma. Hann setti þessa mynd á bloggið sitt áðan, en hún sýnir hvernig flóðbylgjan sveigði aðeins af leið miðað við það sem spáð var (fór 294° frekar en 302°) og þannig slapp Hawaii við þau meiriháttar flóð sem hafði verið spáð fyrir. Mögnuð mynd.