matarást á landinu

Eins og margir aðrir hef ég skoðun á virkjunum. Ég er afskaplega ánægð með það að nú þurfi að endurskoða virkjanaferli í neðri Þjórsá, sem skipulögð voru fyrir fjármagn frá Landsvirkjun. Viðbrögð þeirra sem vilja virkjanirnar koma mér ekkert á óvart; fólk sem styður orkufrekan iðnað vill fá orku til rekstrar á honum. En ég sé bara ekki að það sé eina leiðin til að skapa störf á Íslandi. Lítil og meðalstór fyrirtæki eru mér frekar að skapi, það kostar minna að stofna slík fyrirtæki og skaðinn er minni ef þau fara á hausinn (þetta er víst ægilega kvenlægt viðhorf, ég hef heyrt að í atvinnusköpunarsjóðum heyrist oft fuss þegar það kemur enn ein umsóknin frá konu sem vill "bara" skapa þrjú störf á einu ári - skiptir þá engu að það vill hún gera til að halda þeim um óforsjáanlega framtíð). Það, að reiða sig eingöngu - eða nær eingöngu á útflutningstekjur af einni afurð, áli - finnst mér algjört óráð.

En mér finnst alveg magnað að heyra þessa umræðu sem Davíð vinur minn benti mér á, að "umhverfisráðherra sé á móti framförum og orkunýtingu." Ég heyri einhvern veginn enduróminn af umræðunni um virkjun Gullfoss á fyrri hluta síðustu aldar, þar sem Sigríður í Brattholti stóð ein á móti "framfarasinnum". Hvar værum við í dag, ef henni hefði ekki heppnast ætlunarverk sitt? Hvað skapar Gullfoss, einn og sér, mikið af hreinum gjaldeyristekjum árlega? Ég leyfi mér að efast um að það sé umhverfisráðherra sem er á móti framförum. Hún bara sér framfarir ekki (eingöngu) í stóriðju - ekki frekar en Jónas frá Hriflu, sem sagði að sumir fossar væru "of góðir til að vera saurgaðir með verksmiðjum" (Unnur Birna Karlsdóttir, 2005: 246).

Okkur Íslendingum gengur gjarnan illa að læra af sögunni. Ég mæli þess vegna með góðri grein Unnar Birnu Karlsdóttur í Skírni, Gulls ígildi, um Gullfoss og breytilegar hugmyndir Íslendinga um hann. Hún fjallar um þingmanninn Bjarna frá Vogi, sem sagði á þingi á þrengingartímum árið 1919 að "landið væri ekki aðeins fagurt og frítt heldur auðugt á marga lund." Hann átti við fiskinn, landið, og orkuna og vísaði til þess að fögur náttúra dygði skammt til að brauðfæða landsmenn. Einhver sagði að hann hefði matarást á landinu. Við vitum í dag að það er ekki svo og sem betur fer eru valdhafar betur upplýstir en þingmennirnir árið 1919, sem töldu að "afl fossanna væri lykillinn að framförum og betri tíð á Íslandi" (Unnur Birna Karlsdóttir, 2005: 244-245). Gullfoss var ekki virkjaður og Ísland hvarf ekki í sjóinn. Orkan er góð, en hún er ekki allt.

karlavígin

Karlavígin falla eitt og eitt. Í 40 ára sögu minningarverðlauna sænska seðlabankans um Alfred Nobel (gjarnan kölluð Nóbelsverðlaun í hagfræði) hefur engin kona fengið verðlaunin. Það breytist í ár, því tilkynnt hefur verið að Elinor Ostrom sé annar verðlaunaþeganna í ár. Mér finnst þetta auðvitað sérstaklega skemmtilegt þar sem Ostrom er prófessor í stjórnmálafræði. Ég las töluvert af verkum hennar í framhaldsnámi og margt af því sem hún fjallar um, eins og hvernig á að stjórna auðlindum í sameign, er mjög mikilvægt í núverandi ástandi.

Örfáar konur hafa fengið Nóbelsverðlaun yfir höfuð. Því er skemmtilegt að sjá að konur fengu verðlaun í ár í efnafræði, læknisfræði, bókmenntum og hagfræði. Og það hefði eflaust mátt finna konu sem var betur að friðarverðlaununum komin en karlinn sem fékk þau.

ríkisstjórn í lagi

Á meðan íslenska ríkisstjórnin bagsast við að "ná stjórn" á eigin þingmönnum og koma íslensku þjóðinni heillri á húfi í gegnum afleiðingar ömurlegustu mannanna verka sem flest okkar muna eftir, þá er kínverska ríkisstjórnin heldur betur með forgangsröðunina á hreinu.

Á morgun verður 60 ára afmæli Alþýðulýðveldisins nefnilega fagna. Þá er mikilvægt að hafa stjórn á hlutunum, m.a.s. veðrinu. Veðurfræðingar þurfa ekki bara að segja til um veðrið, heldur hafa þeir gert ýmsar ráðstafanir til að halda því mannvænlegu, enda er reiknað með að um 190.000 manns komi saman í samstilltum og vel skipulögðum hátíðahöldum.

Þetta er víst í fyrsta skipti í sögu Kína sem svo mikil inngrip í veðurfar eru reynd. Ætli þetta sé það sem koma skal? Verst að við erum á hvínandi kúpunni, gætum kannski losnað við þetta leiðindaveður sem er að hrella okkur. Þótt ég vildi frekar losna við Icesave.

valþröng

Var að lesa grein á CommonDreams vefsíðunni (sem ég mæli eindregið með fyrir fólk sem hefur áhuga á að breyta heiminum til hins betra þótt síðan sé ansi Bandaríkjamiðuð) um möguleika einstaklinga til að breyta heiminum. Greinin fjallar um það hvort hegðun hvers og eins okkar hafi í raun einhver áhrif til að hjálpa umhverfinu, þegar við störfum alltaf innan kerfisins. Það að fara í styttri sturtu breytir engu um það að það er nær ekkert nothæft vatn eftir í heiminum, þar sem einstaklingar og heimili nota lítinn hluta af vatninu. Þetta er kannski svipuð lógík og margir foreldrar notuðu (nota?) á börn sín þegar þau vildu ekki borða: "Hugsaðu um öll svöngu börnin í [setjið inn hungursneyð frá ykkar kynslóð] sem fá ekkert að borða." Eins og það breyti því að ég hef ekki matarlyst?

Höfundurinn fjallar um það sem hann kallar double bind, eða að standa frammi fyrir tveimur vondum valkostum. Sama hvað maður gerir, þá verður niðurstaðan ekki sú sem maður óskar sér. Það er vegna þess að kostirnir eru fyrirfram mótaðir af kerfi, sem er gjarnan ósanngjarnt. Setjum þetta í samhengi við núverandi aðstæður hér á landi, sérstaklega hvað varðar Icesave. Það er vondur kostur að samþykkja þennan samning, hann setur á okkur þungar byrðar og gengur gegn réttlætiskennd margra sem ekki stofnuðu til þessara skulda. En að greiða ekki setur okkur í veika stöðu gagnvart skuldunautum ríkisins og þeim sem geta veitt okkur aðstoð. Þetta eru bæði lausnir sem bregðast ekki við hinum raunverulega vanda (þótt ég sé sannfærð um að út frá alþjóðapólitískum sjónarmiðum sé skömminni skárra að samþykkja samninginn).

Kannski er eina lausnin, sem ekki er ömurleg, að reyna að umbylta kerfinu. Verst að það hefur ekki virst gefa svo góða raun heldur.

ráðstefnan hafin - græn og bleik

Jæja, þá er ég loksins komin á landsfundinn sjálfan. Byrjaði morguninn á því að hitta gamla vini sem ekki eru að taka þátt í fundinum og kom svo niður í borg rétt fyrir þrjú þegar fundurinn sjálfur var að hefjast. Landsfundarfulltrúar hafa hins vegar setið sveittir við frá því snemma í morgun, því hver nefnd fundar frá því sjö á morgnana og þar fá fulltrúarnir passa sem hleypa þeim inn á rétta staði. Pressan er með sambærilegt fyrirkomulag, sumir komast upp að höllinni, aðrir inn í hana og enn aðrir niður "á gólf" þar sem fulltrúarnir sitja og fylgjast með. Þetta er íþróttahöll sem var breytt fyrir fundinn og mér skilst að hátt í 5000 sæti hafi verið fjarlægð til að koma sviðinu fyrir - enda er það risastórt.

En ég gekk inn á öryggissvæðið í gegnum lítinn hóp mótmælenda og götusala sem hrópuðu hver ofan í annan. Einn sagði 50 milljónir barna hafa látið lífið að óþörfu í gegnum tíðina, og kenndi demókrötum um. Annar bauð Obama barmmerki til sölu. Allir með gjallarhorn til að koma sínum skilaboðum á framfæri en fáir stoppuðu til að hlusta. Þessir fá ekki að koma nema að steinsteypugirðingu sem búið er að setja upp í kringum alla höllina. Fyrir innan hana er svo vírgirðing og vopnaleit þar sem öll rafmagnstæki eru tekin upp og ræst. Þar fyrir innan er stemningin svo eins og á amerískum fótboltaleik, pylsur og bjór til sölu, en bannað að fara með neitt nema vatn niður á gólf. Fólk er uppáklætt í alls kyns búninga, með merki til stuðnings hinum þessum, Obama og Hillary mest áberandi. Nokkrir eru enn með Hillary for President í barminum en ég sá mun fleiri Hillary Supporter for Obama.

Ráðstefnan hófst kl. 15 í dag á fjallatíma. Mikið er lagt upp úr hlutverki kvenna á ráðstefnunni, eflaust að hluta til svo að stuðningsmenn Hillary kljúfi sig ekki frá flokknum og styðji McCain í kosningunum. Fundarstjórar eru fjórar konur, Nancy Pelosi, forseti neðri deildar þingsins, Kathleen Sebelius, ríkisstjóri í Kansas, Shirley Franklin, borgarstjóri í Atlanta og Leticia van de Putte, ríkisþingmaður í Texas. Þar fyrir utan voru það konur sem kynntu nokkur helstu áherslumál framboðs demókrata í haust og ráðstefnunnar. Meðal þessara áherslumála eru einmitt jafnréttismál, en demókratar hafa einsett sér að fjölga konum í áhrifastöðum eins og kom skýrt fram, sérstaklega í máli Judith McHale. Hefðbundnar áherslur á kynjamál í Bandaríkjunum snúast gjarnan um rétt kvenna til að ráða yfir eigin líkama. Það er ekki efst á baugi hér, heldur er meira fjallað um jöfn laun og jafna stöðu í átt við það sem heyrist heima. En það er ekki bara jafnrétti kynjanna sem er tekið á, því ráðstefnan er túlkuð á spænsku og táknmál. Jafnframt er allt efni sent beint út á netinu til að auka aðgengi almennings að stjórnmálum. Fundurinn á að merkja það að flokkurinn sé að ganga í gegnum breytingar, að hverfa frá hinu hefðbundna formi stjórnmálanna í opnara og lýðræðislegra form.

Ráðstefnan er ekki bara bleik, heldur líka græn. Gífurleg vinna hefur verið lögð í að draga úr umhverfisáhrifum af ráðstefnunni. Í Bandaríkjunum er mikið drukkið af vatni á flöskum svo með öllum miðum fylgdu vatnsflöskur sem fólk er beðið um að vera með á sér og fylla á. Til þess að stuðla að þessu fjárfesti Denver-borg síðan í vatnsbíl, sem fyllir á vagna, þangað sem fólk getur aftur sótt vatn. Hraðbrautin verður lokuð á fimmtudaginn og alla vikuna er fólk hvatt til að nota almenningssamgöngur eða eitthvert þeirra 1000 hjóla sem hægt er að fá lánuð víða um borg. Umhverfismál eru fólki hérna vestanmegin ofarlega í huga, sérstaklega kannski vatnsmálin, og með þessum áherslum er demókrataflokkurinn að sýna hve mikla áherslu hann leggur á að tryggja sér fylgi í þessum ríkjum.

Held ég láti þetta gott heita í bili - set inn aðra færslu eftir stóru ræðurnar í kvöld. Verð þó að segja að mér finnst rosalega kúl að hafa staðið í innan við fimm metra fjarlægð frá Nancy Pelosi, Anderson Cooper og will.i.am í dag (þetta er sérstaklega til að hrella nemendur mína sem eru heima að skrifa ritgerðir og vildu frekar vera hér - þið vitið hver þið eruð)!