annáll

Frumlegheit í gangi hér, en það tíðkast jú um áramót að renna yfir árið og rifja upp það sem stendur upp úr. Ég sleppti þessu reyndar í fyrra, svo ég man ekkert hvað stóð upp úr 2008. En 2009 var þetta helst í mínu lífi:


Ég bjó í fyrsta sinn eftir að ég fékk kosningarétt ekki við stjórn Sjálfstæðisflokksins. Það var hressandi tilbreyting.

Tærnar frusu næstum af mér við Niagara Falls og ég heimsótti Róm í fyrsta, en vonandi ekki síðasta skipti. Ég snerist í hringi á Marriott Marquis hótelinu á Manhattan, borðaði góðan mat í Brussel, lá í leti í Las Vegas, sá og heyrði Placido Domingo syngja og Yo Yo Ma spila í Hollywood Bowl, lagðist í gubbupest í Osló, gekk um slóðir Lisbethar Salander í Stokkhólmi, borgaði nærri 1200 krónur fyrir kaffibolla í Köben, fór á Lúsíuhátíð í Kristinehamn, dottaði í skoðunarferð um Hamborg og lifði á sushi í Berlín. Ég ferðaðist töluvert með lestum og þetta var mjög evrópskt ár, þótt ég hafi farið tvisvar til Bandaríkjanna.

Ég endurnýjaði kynnin við gamla vini og eignaðist nýja. Borðaði góðan mat í góðum félagsskap, hrópaði vanhæf ríkisstjórn (og stundum banani, ísbjörn, ljón) á Austurvelli og hljóp þaðan í bandaríska sendiráðið að horfa á Obama sverja embættiseið. Labbaði inn á Austurvöll þegar táragasi var beitt þar. Fagnaði fyrstu íslensku ríkisstjórninni með jafn marga karla og konur innanborðs á eftirminnilegan hátt. Kvartaði til Jafnréttisstofu um kynjaskekkju í Seðlabankaráði. Grét á árshátíð yfir klámi. Byrjaði að læra kínversku. Missti nokkrum sinnum stjórn á skapi mínu. Reyndi að bæta fyrir það. Hélt vel heppnaða ráðstefnu og fjölmarga fyrirlestra á ráðstefnum og fundum. Saumaði út og lærði að hekla en er enn ekki farin að prjóna þrátt fyrir verulegan jafningjaþrýsting. Kenndi og skrifaði. Fékk bókarkafla í hendurnar sem ég kláraði mánuði fyrir hrun og hló upphátt þegar ég las hann. Hugsaði um Icesave. Talaði um Icesave. Skrifaði um Icesave. Hlakka mikið til að hugsa minna um þetta mál í framtíðinni en grunar að það eigi eftir að dúkka upp ansi oft í rannsóknarverkefnum framtíðarinnar. Svekkti mig á Obama og áframhaldandi stríði og misrétti. Var í franska Marie Claire, ekki alveg tímaritið sem ég hefði búist við að lenda í. Lagði drög að fjölmörgum verkefnum fyrir næsta ár. Velti fyrir mér hversu mikið heimurinn minnkaði við hrunið og vona að það breytist. Hló mig máttlausa í hádegismat oft í viku, enda í besta selskap sem um getur þar.

Máltíð ársins: átta rétta sjávarréttamáltíð í Róm, sem ég, Olga og Riina stungum af frá fyrir eftirrétt. Eða kannski gay pride hábíturinn.
Bækur ársins: Millennium sería Stiegs Larssons (soldið seint).
Mynd ársins: Harry Potter (soldil klisja).
Lína ársins: Ég heiti Ísbjörg og ég er tjón.

Á næsta ári ætla ég að gera mikið til það sama. Stefnan er reyndar að heimsækja fleiri lönd utan Evrópu, en ég byrja á Tyrklandi í janúar og vonast til að fara til Mið-Austurlanda í sumarfríinu. Aðrar ferðir á dagskrá eru til Póllands, Úkraínu, Bandaríkjanna, Skotlands, Belgíu og Frakklands. Það er á fyrri hluta ársins, sá síðari er ómótaðri. Svo er ég að hugsa um að reyna að ákveða hvað ég vil verða þegar ég verð stór. Er það ekki ágætis áramótaheit?

Ég óska ykkur öllum gleðilegs árs og vona að það færi okkur meira jafnrétti og meiri frið en árið sem er að líða.

mele kalikimaka

Jólakveðja frá fæðingarstað Bandaríkjaforseta, þess hins sama og gefur landsmönnum sínum (vonandi) eitthvað bættar sjúkratryggingar í jólagjöf. Ég er enn sjóðandi pirruð út í fórnirnar sem þurfti að færa til að koma þeim í gegn, en þetta lag lyftir skapinu aðeins - og góðar minningar frá Hawaii bæta um betur. Myndi skella inn myndum ef þær væru ekki frá því fyrir daga stafrænna myndavéla.




Mele Kalikimaka me ka Hauʻoli Makahiki

fangelsi og fyrirgefning

Ég tók mér einn frídag í þessu ferðalagi sem er að ljúka. Notaði hann til að fara loksins í Stasi fangelsið, sem ég hef ætlað að skoða í öll hin skiptin sem ég hef heimsótt Berlín en ekki komið í verk. Þarna er boðið upp á 90 mínútna skoðunarferð með leiðsögn á ensku einu sinni í viku og ég rétt slapp inn. Ekki seinna vænna, en eftir tvo mánuði verða liðin 20 ár frá því múrinn hrundi.

Fangelsið er reyndar með þeim skárri sem ég hef séð í Austur-Evrópu. Ekki nándar nærri því eins svakalegir pyntingaklefar eins og t.d. í Vilníus, þar sem mér hreinlega varð óglatt undir lokin, þegar ég leit niður og sá að ég stóð á glergólfi og undir því mátti sjá ummerki morðs.

Í Hohenschönhausen* var mönnum haldið í gæsluvarðhaldi meðan rannsókn á "glæpum" þeirra fór fram. Leiðsögumaðurinn gerði létt grín að gamla kerfinu, benti á að austur-þýskum stjórnvöldum hefði verið mikið í mun að skapa sér trúverðugleika erlendis og þau hefðu því viljað sýna fram á að borgararnir byggju við réttarríki. Það að fangar fengju ekki að hitta lögmenn fyrr en eftir að rannsókn mála var lokið var talið smáatriði.

En þetta er ekki ástæða færslunnar, þótt skoðunarferðin hafi verið áhugaverð. Í lokin vakti leiðsögumaðurinn athygli okkar á því að á þessum tímapunkti væru gestir hans oft reiðir. Margir teldu óeðlilegt að þessu væri lýst sem liðinni tíð, því á hverjum degi væri fjöldi fólks í sambærilegum aðstæðum. Þjóðverjar teldu sig hins vegar heppna, að í þeirra tilviki væri þetta liðin tíð.

Fyrir marga væru aðstæðurnar auðvitað óþægilegar. Nokkrir leiðsögumannanna (aðallega þeir sem fara með þýskumælandi hópa í gegnum safnið) eru fyrrverandi fangar. Þeir lenda oft í því í hverfinu að rekast á fyrrverandi verði. Síðasti yfirmaður fangelsisins er t.d. enn íbúi þarna og fastagestur í næstu matvöruverslun. Það kemur víst oft fyrir að fangarnir spyrji Stasi-liðana hvort hinir síðarnefndu telji sig ekki þurfa að biðjast afsökunar. "Á hverju?" spyrja þeir þá gjarnan. "Þú vissir að það var ólöglegt að tala við útlendinga/fara yfir landamærin. Af hverju gerðirðu það? Ég braut ekkert af mér."

Þetta fannst mér athyglisvert. Nær ekkert sem Stasi-liðarnir gerðu var ólöglegt þegar þeir gerðu það. Örfáir hafa verið sakfelldir, og þá er það fyrir morð, enda skutu þeir flestir fólk sem var að reyna að fara yfir múrinn. Er þetta það sem er að gerast heima á Íslandi? Almenningur er reiður, vill afsökunarbeiðni fremur en flest annað en þeir sem leiddu þjóðina í þessar aðstæður horfa eingöngu á það að þeir hafi ekki brotið lög. Þetta lögformlega atriði er eflaust "öruggur staður að vera á", en ef ekki verður gert almennilega upp þá eigum við mörg eftir að spyrja hina svokölluðu útrásarvíkinga þessarar sömu spurningar langt fram eftir aldri. Það held ég að eigi ekki eftir að vera þjóðarsálinni hollt.

Að þessu loknu fór ég í gömlu höfuðstöðvar Stasi, þar sem Mielke réði ríkjum þar til múrinn féll. Það er svolítið eins og að fara inn í Bond-mynd frá áttunda áratugnum að koma þarna inn, myndavélar í vökvunarkönnum og hnöppum eru mest áberandi framan af. En ein lítil setning um fall múrsins og Stasi vakti athygli mína.

Þegar almenningur réðst inn í höfuðstöðvar Stasi og ætlaði sér að fletta hulunni ofan af þeim illvirkjum sem höfðu verið unnin þar. Stasi-liðar blönduðu sér í hópinn og voru fjölmennir í hópi þeirra sem leiddu innrásina í höfuðstöðvarnar. Þannig tókst þeim að beina athygli lýðræðissinna að þeim byggingum þar sem ómerkilegri gögn var að finna og tækifæri gafst til að fela/eyðileggja gögn sem voru meira virði.

Erum við í sambærilegri stöðu núna á Íslandi? Erum að bregðast við misvísandi yfirlýsingum og aðgerðum þeirra sem hafa hluti að fela? Það er a.m.k. þess virði að hafa það í huga þegar við erum að reyna að komast að því hvaða ákvarðanir leiddu til núverandi stöðu. Ég fékk í dag endanlega staðfestingu á þeirri tilfinningu minni að bankahrunið er algjörlega sambærilegt við samfélagsleg hrun af völdum styrjalda eða stjórnarfarsbreytinga í öðrum ríkjum. Ég vona að okkur beri gæfa til að læra af reynslu annarra þegar við vinnum úr þessu.

====

*Í myndinni Das Leben der Anderen eru senur sem sagt er að eigi sér stað í þessu fangelsi. Forstöðumaðurinn hafnaði hinsvegar umsókn framleiðenda um að fá að taka upp þar, því í myndinni er sagt frá Stasi-liða sem reyndi að aðstoða fangana. Engar vísbendingar eru um að neinn starfsmaður hafi reynt nokkuð slíkt og því var talið óeðlilegt að stuðla að því að gera söguna trúverðugri en hún er. Þetta þykir mér sýna töluverðan þroska þjóðarinnar (eða a.m.k. þessa einstaklings) og vera alveg laust við þá meðvirkni sem er svo áberandi heima.

eldar alls staðar

Það virðist vera að kveikna í öllu þessa dagana, sbr. fréttir af heiman. Ég bjó í Los Angeles í ein átta ár og sá aldrei nokkurn tíma skógarelda í mínu næsta nágrenni. Ég sá á laugardag myndir á Facebook síðu vinkonu minnar sem vinnur í JPL (sem er hluti af geimvísindastofnun Bandaríkjanna og staðsett rétt hjá Pasadena þar sem ég bjó), og með fylgdu fréttir af því að stöðinni hefði verið lokað yfir helgina, en þarna hefur aldrei verið lokað áður. Þegar ég keyrði inn í borgina í gær stóðu hlíðarnar í ljósum logum - rétt í kringum veginn sem oftast er hægt að keyra alla leið upp á tind til að virða fyrir sér borgina og jafnvel sjá stjörnur á himni. Vinkona hennar setti þessar myndir á vefinn. Alveg hreint ótrúleg sýn - og svakalegur kostnaður ef skaði verður af.

þurfti ESB-umsókn og ríkiseigu til?

Ég er ekki frá því að Icelandair sé farið að hegða sér skynsamlega hvað varðar val á nýjum flugleiðum. Mér fannst San Francisco alltaf frekar skrýtinn áfangastaður fyrir vesturströndina BNA, það gekk heldur ekki upp til lengri tíma. Miklu meiri tengsl eru á milli Vestur-Kanada og NV-ríkja Bandaríkjanna við Norðurlöndin og ég vona að flugið til Seattle verði arðbært. Það hentar mér líka miklu betur að fljúga beint vestur og geta svo hoppað suður eftir til Los Angeles frá Seattle heldur en að þurfa að gista nótt í New York eða Boston á vesturleið, sem er næstum alltaf raunin. Og nú á að fara að fljúga beint til Brussel. Þótt ég þurfi ekki að fara nema kannski 1-2 sinnum á ári, þá munar þetta heilum helling í ferðatíma. Vonandi verður þetta líka ódýrari kostur en að þurfa að tengja í gegnum Köben eða taka lest frá Amsterdam eða París, eins og hefur verið raunin hingað til. Skondið að þetta gerist líka þegar Icelandair er komið í eigu ríkisins að mestu. Sagan sagði nefnilega að flugfélögin hefðu enga ástæðu séð til að bæta Brussel við hjá sér af því opinberir starfsmenn sem þurftu að fara þangað þyrftu hvort eð er að fljúga með þeim til Evrópu. Svo er það tímasetningin á tilkynningunni; þetta hefur væntanlega verið í skoðun lengi en er tilkynnt á næsta vinnudegi eftir að Ísland leggur inn umsókn um aðild að ESB.

Talandi um ESB, þá var ég í Vikulokunum á laugardag og í fréttum Stöðvar 2 í gær að tala um ýmsa hluti því tengda.

tölvukerfi landamæravarða í Bandaríkjunum hrynja

Vinkona mín var í heimsókn á Íslandi í síðustu viku og flaug heim til Boston á sunnudag. Rétt áður en hún kom að landamæraeftirliti hrundi tölvukerfi Heimavarnaráðuneytisins og hafði þær afleiðingar að fletta þurfti handvirkt upp á hverjum og einum farþega og bera nafn og vegabréfanúmer við farþegalista sem eru sendir á undan fluginu. Vinkona mín býr í Boston og DC, en stoppaði á fyrrnefnda staðnum þessa nótt svo hún missti a.m.k. ekki af tengiflugi. Sögunni frá henni fylgdi hinsvegar að þegar svipað ástand kom upp í sumar hafi fingraför verið tekin með bleki af öllum sem ekki voru bandarískir ríkisborgarar. Nógu er nú skemmtilegt að fara í gegnum eftirlitið þarna venjulega! Næsti póstur á eftir þessum frá vinkonu minni var svo frá skrifstofu ráðstefnunnar sem ég fer á í NY í febrúar - að minna mig á að skrá mig fyrir brottför svo ég lendi ekki í vandræðum við komu.

Það er víst ekkert einsdæmi að tölukerfin hrynji svona, hér er skemmtileg bloggfærsla þar sem Wired lýsir því hvernig þau fengu upplýsingar um það hvernig kerfið (sem kostaði litlar 400 milljónir dollara) hrundi 2005. Reyndist vera vírus en DHS vildi ekki viðurkenna það. Verður áhugavert að heyra hvað þetta var.

viltu flytja til Denver?

Á forsíðu fasteignablaðs The Denver Post/Rocky Mountain News eru landsfundarfulltrúar boðnir velkomnir til Denver - og boðið að skoða fasteignir á meðan þeir eru hérna. Landsfundur demókrata var síðast haldinn í Denver fyrir 100 árum, þegar bærinn var að jafna sig eftir að silfrið hrundi 15 árum áður. Denver-búar eru vanir sveiflum, hér er annað hvort allt á uppleið eða allt að fara til fjandans. Íslendingum myndi örugglega líða vel hérna - veðrið er líka álíka óstöðugt og það er heima. Hér er allt til alls, segja fasteignasalarnir, tónleikasalir, flott listasafn, tíu akreina hraðbrautir og léttlest sem flytur 60.000 farþega á dag. Borgin tekur fagnandi á móti landsfundarfulltrúum (og þeim 15.000 fulltrúum fjölmiðla sem koma til að fjalla um hana) og vonast til að einhverjir ákveði að flytja hingað að henni lokinni.

Ég er annars að vísítera í Ameríku, hjá gömlum vinum í Denver á meðan landsfundur demókrata stendur yfir, mæti í hjónavígslu í Sacramento og kíki svo "heim" til Los Angeles í kjölfarið. Ferðalagið gekk að óskum, ein nótt á flugvallarhóteli og fínt tengiflug yfir til Denver eftir smá tafir. Gamla herbergið mitt beið mín uppábúið. Guðdóttir mín sjö ára biður um að fá að koma með mér á ráðstefnuna og litli bróðir hennar (verður fjögurra ára eftir tvær vikur) hleypur að sjónvarpinu með sælubros á vör þegar minnst er á Obama og furðaði sig mikið á því yfir morgunmatnum að Mariu Shriver skyldi hafa dottið í hug að giftast Schwarzenegger í ljósi þess að hann er repúblikani. Hann var að sýna mér í gær hvað hann hleypur hratt og sagði mér svo í óspurðum fréttum að Obama hlypi sko rosalega hratt, miklu hraðar en repúblikanar. Ég velti fyrir mér hvort það hafi mótað þessa hugmynd hans að hér er talað um "running for office"?

Ég skrepp niður í bæ á eftir að sækja passann minn fyrir ráðstefnuna, en á morgun byrjar hasarinn. Hægt er að skoða dagskrá hennar hér en á ráðstefnunni er ég búin að mæla mér mót við fjöldann allan af gömlum skólasystkinum sem eru annað hvort fréttamenn eða landsfundarfulltrúar.